Docker ile Containerization Başlangıcı

yazilimatolyesi.xyz

"Bende çalışıyordu" cümlesi, yazılım dünyasının en eski şakası. Docker bu şakayı bitirmek için var. Uygulamanı, bağımlılıklarıyla birlikte tek bir pakete koyarsın. O paket senin makinende, arkadaşının makinesinde ve sunucuda aynı şekilde çalışır.

Bu rehberde iki şeye odaklanacağız: docker image ve container kavramını gerçekten anlamak, sonra kendi uygulamanı çalıştırıp yönetmek. Terminal komutlarına aşinaysan daha rahat ilerlersin; değilsen Linux terminali rehberini yanına açık tut.

Temel Kavramlar ve İlk Container

Docker'ı öğrenirken en çok karıştırılan şey isimlendirme. Önce onu netleştirelim.

Image ile container arasındaki fark

Basit bir benzetme:

Image: Tarif. Salt okunur bir şablon. İçinde işletim sistemi katmanı, kütüphaneler ve senin kodun var.
Container: Tariften yapılmış yemek. Çalışan bir süreç. Image'dan üretilir.
Bir image'dan onlarca container çalıştırabilirsin. Hepsi izole olur.
Container silinince içindeki değişiklikler gider. Image durur.

Bir de katman (layer) mantığı var. Image'lar üst üste binen katmanlardan oluşur. Aynı katmanı kullanan iki image, o katmanı diskte tek kez tutar. Bu yüzden Docker beklediğinden az yer kaplar.

Kurulum sonrası ilk komutlar

Docker Desktop veya Docker Engine kurulduktan sonra sırayla dene:

docker version — kurulum doğru mu?
docker run hello-world — ilk container'ın. Mesajı basar ve kapanır.
docker run -it ubuntu bash — Ubuntu içinde kabuk açar. exit ile çıkarsın.
docker ps — çalışan container'lar.
docker ps -a — durmuş olanlar dahil hepsi.
docker images — indirdiğin image'lar.

Sık kullanacağın bayraklar:

Bayrak	Ne yapar
`-d`	Arka planda çalıştırır
`-p 8080:80`	Host 8080'i container 80'e bağlar
`--name web`	Container'a isim verir
`-e KEY=value`	Ortam değişkeni geçer
`--rm`	Durunca container'ı siler
`-v $(pwd):/app`	Klasörü içeri bağlar

Hazır image ile pratik yapmak

Kendi kodunu yazmadan önce hazır image'larla oyna. Öğrenme hızın artar.

docker run -d -p 8080:80 --name site nginx yaz, tarayıcıda localhost:8080'i aç.
docker logs -f site ile isteklerin akışını izle.
docker exec -it site sh ile içine gir, dosya yapısına bak.
PostgreSQL veya MySQL image'ı kaldır. Kendi makinene veritabanı kurmadan SQL denemeleri yapabilirsin.
İşin bitince docker stop site ve docker rm site.

Alışkanlık edin: Deneme amaçlı her container'ı --rm ile başlat. Makinen çöplük olmaz.

Kendi Image'ını Üretmek ve Yönetmek

Hazır image kullanmak tüketicilik. İşin asıl faydası, kendi uygulamanı paketlemekte.

Dockerfile yazmak

Proje kökünde Dockerfile adında dosya aç. Node.js örneği:

FROM node:20-alpine — temel image. Alpine küçüktür, tercih et.
WORKDIR /app — çalışma dizini.
COPY package*.json ./ — önce sadece bağımlılık dosyaları.
RUN npm ci --omit=dev — bağımlılıkları kur.
COPY . . — sonra kodun tamamı.
EXPOSE 3000 — hangi portta dinliyor.
CMD ["node", "server.js"] — başlangıç komutu.

Sıra neden böyle? Docker her satırı katman olarak önbelleğe alır. Kod değiştiğinde COPY . . sonrası yeniden kurulur, ama npm ci katmanı önbellekten gelir. Build süresi saniyelere iner.

Yanına mutlaka .dockerignore koy. İçine node_modules, .git, .env, dist yaz. Hem image küçülür hem gizli bilgi içeri sızmaz. Şifre ve token'ları asla Dockerfile'a gömme; ortam değişkeni veya secret ile geçir.

Build, tag ve çalıştırma

docker build -t benim-app:1.0 . — sondaki nokta build context'idir.
docker images ile boyutu kontrol et. 1 GB üstü çıktıysa temel image'ı sorgula.
docker run -d -p 3000:3000 --env-file .env benim-app:1.0
Hata alırsan docker logs ilk durağın. İkincisi docker exec -it ... sh.
Etiketlemede latest'e güvenme. Sürüm numarası veya Git commit kısaltması kullan.

Çok aşamalı build ile boyut ciddi düşer: ilk aşamada derle, ikinci aşamada sadece çıktıyı kopyala. Derleyiciler final image'a girmez.

Veri, ağ ve Compose

Volume: Kalıcı veri için. docker volume create pgdata sonra -v pgdata:/var/lib/postgresql/data. Veritabanı container'ını silsen de veri kalır.
Bind mount: Geliştirme için. Yerel klasörü içeri bağla, kod değişikliği anında yansısın.
Network: docker network create appnet ile ortak ağ kur. Container'lar birbirine isimle erişir. localhost değil, db yazarsın.

İçerik

Son yazılar

Biz kimiz